Easy-R5 · dostępność transportowa · województwo łódzkie
Jak zmierzyliśmy dostępność w całym województwie łódzkim
Dla każdego z 16 864 heksagonów (siatka 1000 m) pokrywających całe województwo łódzkie policzyliśmy, ile z 10 kategorii usług da się dojechać w 30 minut transportem publicznym w porannym szczycie (7:00–9:00), na statycznym rozkładzie GTFS z 8 przewoźników (2026-09-10). Dla Łodzi — jedynego miasta w regionie z nagrywanym GTFS-RT — dodatkowo policzyliśmy to samo na rozkładzie faktycznie zrealizowanym (mediana P50), na siatce 250 m i 21 kategoriach, w trzech niezależnych wariantach dnia.
To jest raport metodologiczny do interaktywnej mapy — pełna lista feedów, próg przycięcia kategorii, wyniki i, co równie ważne, ograniczenia wprost.
1. Siatka, dasymetria i próg przycięcia kategorii
Ludność (NSP 2021, obwody spisowe GUS) rozłożona na heksagony po footprintcie budynków OSM (dasymetria), nie po powierzchni obwodu — pola, lasy i tereny przemysłowe nie „dostają” mieszkańców. Kategoria POI wchodzi do warstwy wojewódzkiej, jeśli ma ≥5 obiektów w ≥18 z 24 powiatów — inaczej mapa mierzyłaby kompletność OSM, nie realną rzadkość usługi. Z 21 kandydujących kategorii przeszło 10; pozostałe 11 (m.in. uczelnia, szpital) zostały użyte tylko w warstwie łódzkiej, gdzie jednego dużego miasta wystarczy na sensowną próbkę bez testu pokrycia międzygminnego.
Cztery kategorie na granicy progu — odrzucone z warstwy wojewódzkiej, ale zachowane w warstwie łódzkiej. Odrzucone kategorie nie znikają z dokumentacji: to materiał o realnej rzadkości usługi w części gmin, nie porażka metody.
2. Osiem przewoźników w województwie, dwa w Łodzi
GTFS statyczny na 2026-09-10, zweryfikowany bramką (komplet plików, kursy aktywne > 0, spójne trip_id między wariantami) przed jakimkolwiek routingiem.
Dwa kandydaci odrzuceni świadomie: polish_trains.zip (granica edycji rozkładu akurat na 2026-09-10 — tylko 96 kursów tego dnia zamiast typowych 350–475) i aleksandrow_lodzki (feed pokrywa tylko przyszłe ~2 tygodnie od dnia pobrania, nie sięga wstecz do daty analizy). 13 gmin (m.in. Piotrków Trybunalski, Sieradz, Bełchatów) sprawdzonych i potwierdzonych jako bez publikowanego GTFS.
3. Poziom dostępności wojewódzki
Średnia liczba osiągalnych obiektów per kategoria w 30 min, ważona populacją heksagonu, po wszystkich 16 864 heksagonach województwa (zera wliczone).
Suma po 10 kategoriach: 151,6 obiektu osiągalnego w 30 min, średnio na mieszkańca województwa. Najwięcej ważą boiska sportowe i place zabaw (obiekty częste i rozproszone), najmniej poczta i urząd gminy (po jednym na gminę).
4. „Delta" wojewódzka bez danych RT: wzrost 30→60 min
Poza Łodzią nie ma nagrywanego GTFS-RT, więc delta statyczny-vs-zrealizowany nie istnieje dla reszty województwa. Zamiast niej: o ile rośnie dostępność, gdy budżet czasu podwaja się z 30 do 60 minut — krotność sum ważonych populacją, per kategoria.
Dostępność nie podwaja się przy podwojeniu czasu — rośnie 4,2–6,2× per kategoria (5,6× łącznie), silnie nieliniowo, zgodnie z siecią typu hub-and-spoke. Przy progu 30 min 65% heksagonów województwa (10 934 z 16 864) nie ma dostępu do żadnej z 10 kategorii; 41,7 punktu procentowego z tego „odblokowuje się" dopiero przy 60 min, 23,1 pp zostaje bez dostępu nawet wtedy.
5. Delta Łodzi: rozkład vs realizacja, trzy niezależne dni
Zmiana sumy 21 kategorii osiągalnych w 30 min, zrealizowany P50 minus rozkład statyczny, ważona populacją, tylko heksagony z niezerową bazą statyczną. Trzy niezależne przebiegi: jeden dzień referencyjny, średnia z 3 dni września (robustness), średnia z 4 dni sierpnia (wakacje).
Jednorodna ujemna delta (98% kategorii×dni ujemnych we wrześniu) jest robustna na 3 niezależne dni — to nie szum jednego pomiaru.
6. Czy to Łódź, czy powrót do szkoły? Wakacje kontra wrzesień
Ta sama metoda, zastosowana do 4 dni sierpniowych (wakacje) zamiast 3 wrześniowych (rok szkolny) — warstwa na mapie. Dwie różne bazy statyczne (08-13/14 i 08-17/18 mają różny aktywny service_id, potwierdzone niezależnie), każdy dzień policzony osobno.
Efekt sierpniowy jest ~8,4× słabszy i dużo mniej jednorodny niż wrześniowy (73% ujemnych kategorii×dni vs 98%; jeden dzień, 08-13, wyszedł wręcz dodatni). Potwierdzone niezależnie surowymi danymi opóźnień GTFS-RT poniżej — ten sam kierunek, ta sama skala.
Niezależna, nie-routingowa miara (surowe opóźnienia per kurs z GTFS-RT) zgadza się kierunkiem i rzędem wielkości z wynikiem z R5: wniosek to głównie efekt powrotu do szkoły/pracy, nie stała cecha sieci łódzkiej. Zastrzeżenie: liczba wierszy danych RT jest ~2× mniejsza we wrześniu niż w sierpniu mimo podobnej liczby aktywnych kursów — możliwa różnica w gęstości próbkowania GTFS-RT między oknami, nie tylko realny efekt na drodze.
Ograniczenia — wprost
Metoda i źródła
Pełna interaktywna mapa: Dostępność w Łódzkiem. Silnik: Easy-R5 (Conveyal R5) w QGIS. Kod, dane wejściowe, pełna dokumentacja metody i historii decyzji: easy-R5 · tools/lodzkie_na_mapach_2026 (HANDOFF.md, MULTIDAY_LODZ_NOTES.md).
Dane: sieć drogowa, budynki i granice z OpenStreetMap; rozkłady statyczne i zrealizowane P50 z GTFS operatorów (nagrania GTFS-RT, rekonstrukcja easy-GTFS-RT dla Łodzi); ludność z Narodowego Spisu Powszechnego 2021 (GUS), obwody spisowe; granice administracyjne PRG (dane.gov.pl). Analiza przygotowana na konkurs „Łódzkie na mapach 2026".